Yazar: Çetin ÜNSALAN

Dijitalleşen ekonominin, yapay zekânın da devreye girmesiyle birlikte tartışma noktalarının başında telif meselesi geliyor. Bilhassa ABD’de yazarlar öncülüğünde başlayan bu süreç, halen nasıl sonuçlanacak belli değil. Yapay zekâ aşamasına kadar büyük ölçüde mesele takip edilebiliyordu. Hatta kullanıcıların, bilhassa müzik konusunda ‘telif yeme’ kavramı üzerinden meseleye hakim oldukları bir noktaya gelmiştik. Fakat yapay zekâ ile birlikte yeni bir faza geçildi. Bilgilerin, yazımların ya da oluşturulan eserlerin hangi kaynaklardan alındığı, veri temelli karmaşık olduğu için intihal, taklit ya da telif ihlali meselesi karmaşıktı. Bu nedenle de önümüzdeki süreçte yeni tartışmaların alevlenerek hayatımızda olacağını şimdiden söylemek mümkün. Şimdi bizde de dijital telif ile…

Geçtiğimiz günlerde Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi’nin 100. Meetup etkinliğine katıldım. Önemliydi çünkü Mayıs 2017’de başlayan yolculukta kısa zamanda ne kadar büyük bir yol alındığını dinlemek, dünyanın önde gelen oyuncularının da temsilcilerinin olduğu bir ortamda anlamlıydı. İnisiyatifin, yani TRAİ’nin Kurucusu Halil Aksu, burada yaptığı konuşmada çok çarpıcı bir bilgi verdi. ABD’nin 2025 senesinde yapay zekâ çalışmaları için 2,5 trilyon dolar harcadığını, bunun günde 6 milyar dolara geldiğini söylemesi, zaten yatırımın büyüklüğünü anlatmaya yetiyor. Rakamın büyük bir çoğunluğu ise Silikon Vadisi’ndeki firmalara ve bilhassa Nvidia’ya gidiyor. Yapılan çalışmalar ve ayrılan kaynaklar çok ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Ama bizim yere göğe sığdıramadığımız yapay…

Ekonominin dönüştüğü, teknoloji haberlerinin yıkıcı etkileriyle birlikte dünya ekonomisini bilinmez yolculuklara çıkarttığı, bu bilinmezliğin aynı zamanda hisse senetleri üzerinden riskleri beraberinde getirdiği bir sürecin içinden geçiyoruz. Bu süreçte yapay zekâdan enerji depolama teknolojilerine, elektrikli araçlardan akıllı şehirlere, yalın üretimlerden veri ekonomisine kadar bir dizi kavramın, bağlantılı olarak da katma değer yaratma alanının önümüze çıktığı açık. Fakat tüm bu gelişmelerin belirleyici ne olacak derseniz, ilk akla gelen veri yanıtının yeterli olmadığını dile getirmek gerekiyor. Çünkü elinizdeki teknolojinin düzeyi ne olursa olsun, veride isterseniz büyük veriyi kontrolünüz altında tutun, enerji ve enerjide arz güvenliği meselesini halletmiyorsanız, fişi çekilen robota dönersiniz. Çünkü herkesin…

Dünya ekonomisinin yepyeni teknolojilerle sınandığı ve bir dönüşümden geçtiği, robotları, yapay zekâyı konuştuğu bu süreçte, herkes fütürist bir yaklaşım içerisinde yarını okumaya, okurken de insanın iş sahasını sorgulamaya devam ediyor. Elbette farklı görüşler var ama bu süreçte teknolojinin, tıpkı matbaanın icadı gibi bazı meslekleri ortadan kaldıracağını, yeni meslekleri hayatımıza sokacağını, hatta mesleklerin teknoloji kullanır hale dönüşeceğini tahmin etmek güç değil. Ne var ki eğer bir alanda herkes aynı veriyi, buna dayalı yapay zekâyı, robotları, otomasyonu, genel anlamda da teknolojiyi eşit kullanabiliyorsa, bu teknolojileri üreten olmadığınız sürece birbirinden farkı kalmayan işler gerçeği ortaya çıkıyor. Bu durumda da markalaşma, buna bağlı olarak…

Dijitalleşen ekonomide, firmaların da buna uygun altyapılara ulaşmasını konuşuyoruz. Fakat her konuda olduğu gibi dijital okuryazarlığın yeterince gelişmediği ortamlarda bunun olumsuz yan etkileri de gündeme geliyor. Tüm dünyanın eş zamanlı olarak peşine düştüğü bu sorun, teknolojinin gelişim hızına ve erişebilirliğin yüksek olmasına paralel olarak da regüle edilmekte zorlanan bir alan olmaya başladı. Şimdi Avrupa, sosyal medyaya 16 yaş sınırı koymaya hazırlanıyor. Ebeveyn kontrolüne bırakılması planlanan bu uygulamanın da sonuç vereceğini sanmıyorum. Ciddi pedagojik ve psikolojik sorunlara neden olması, kötü alışkanlıkların yaygınlaşması için zemin teşkil etmesi en önemli gerekçe. Fakat çocuklarıyla ilgilenmek yerine eline tablet ya da telefon verip, sessiz olmalarını…

Dijitalleşen bir ekonominin ayak izlerinin her geçen gün belirgin hale geldiği bir dünyada, üretimden tüketime, B2C’den B2B işlere kadar bir tarafta verimliliği, öte tarafta güvenliği konuşur hale geldik ya da gelmemiz gerekir. Kişisel güvenlik ve iş sürekliliğine yardımcı olmak için kritik olaylar hakkında bilgi sağlayan uygulamalar sunan bir Amerikan kurumsal yazılım şirketi olan Everbridge, 2026 yılına ilişkin Global Risk Raporu’nu yayınladı. Risklerin içinde tedarik zincirindeki kırılmalardan jeopolitik krizlere, iklim değişikliğinden yapay zekaya, dezenformasyondan ticaret kısıtlamalara kadar birçok başlık var. Fakat ilk 10 riski sıraladığınızda bir numarayı siber saldırılar ve sistemik siber risk oluşturuyor. Yapay zeka ile güçlendirilmiş kötü amaçlı yazılımlara…

Dijitalleşme başta olmak üzere yeni bir ekonomik kurgunun içinden geçiyoruz. Üretken yapay zekânın devreye girmesi, veri ekonomisi üzerinden meselenin farklı değerlemelere koşması da işin cabası. Yapay zekâ yatırımlarının getirisi ile ilgili tartışmalar büyüyor. Bunun bir datcom balonu olup olmayacağı konusunda herkes endişeli. Zira ortaya konulan yatırımın kısa vadede dönmeyeceğine dikkat çekiliyor. Bir köpük gider mi, olabilir. Ama koşulların, teknolojinin dönüşüm hızının datcom sürecinden çok daha hızlı olduğunu, hem yatırımların kısa sürede dönme potansiyeli bulunduğunu, hem de tek getirinin çıkarılan ürün olmadığını biliyoruz. Bazen sadece veri ile elde edilecek güç, ardından yapay zekâ üzerinden şekillendirilen pazar, bir anda tüm yatırımı amorti…

KPMG’nin 2025 Küresel CEO Araştırması’nın sonuçları, reel sektörün önümüzdeki süreçte yapay zekâ ile ilgili yatırımlarının hız kazanacağını, artan eğilimle ve yüzdelerle birlikte önümüze koyuyor. Araştırmanın biraz detaylarına baktığınızda hem çekingenlik hem de geride kalmama hissinin ağır bastığını görüyorsunuz. Bu aslında sağlıklı bir gelişim için nitelikli bir bakış açısı olarak da kabul edilebilir. “CEO’ların yüzde 71’i, yapay zekâyı öncelikli yatırım alanı olarak görürken yüzde 69’u, bütçelerinin yüzde 10 ila 20’sini bu teknoloji için yapılacak harcamalara ayırıyor. CEO’ların yüzde 67’si de bu alandaki yatırımlarının karşılığını bir ila üç yıl içinde almayı bekliyor.” Buraya kadar eğilimin artarak sürdüğünü net bir biçimde anlıyoruz. Hatta…

Türk reel sektörünün zor bir dönemden geçtiği herkes tarafından biliniyor. Gerek dünya ekonomisinde yaşanan süreçler gerek jeopolitik riskler gerekse de içte satın alma gücünün düşmesi, kurun aşırı değerli kalması ve finansmana ulaşımdaki erişimdeki sıkıntılar bu durumu besliyor. Elbette tüm bunlar yaşanırken göz ardı edilmemesi gereken bir unsur daha var. Dünya ekonomi üretiminden finans yaklaşımına kadar kabuk değiştiriyor. Yani daha net bir ifadeyle bir sanayi devriminin içinden geçiyoruz. Bu süreçte günlük bazda istediğini alamayanların ise, verimlilikten iş modellerinde ve ürünlerinde inovasyona kadar bir dizi dersi çalışması gerekiyor. Çünkü bu sorunlar aşıldığında yol alabilmek, ancak bu dönüşümü doğru okuyup, bugünden gereğini yapmakla…

Yapay zekânın üretkenlik boyutuyla geçtiği andan beri kamuoyunun önemli gündem maddelerinden biri haline geldiğini biliyoruz. Önce arama motorunun gelişmiş versiyonu olarak tüketicinin hayatına giren, ama akabinde sektöre, mesleğe, hatta şirkete göre geliştirilen dil modelleriyle verimlilik anahtarı haline dönüşen yapay zekânın tartışmalı hali süper zekâ boyutunda keskinleşti. ABD’de teknoloji devleri Trump yönetimine bir mektup yazdılar ve süper zekâ bildirisi olarak nitelendirilen talepleriyle, süper zekâ çalışmalarının durdurulmasını istediler. Dikkatinizi çekerim yavaşlatılmasından, kontrol altına alınmasından ya da dikkatli olunması gerektiğinden değil, yasaklanması gereğinden söz ediyorlar. Apple Kurucu Ortağı Wozniak’tan yapay zekânın vaftiz babası olarak nitelendirilen Bengio ve Hindon’a kadar işin entelektüellerinin talebini yansıtan…