Son günlerin en çok konuşulan ve merak edilen alanlarından biri olan metaverse’nin sanal konserlerden dijital oyunlara kadar çok geniş bir yelpazede seçenekler sunuyor.
Dijital oyunlar ve sanal alışveriş için çok geniş seçeneklerin olacağı “evren ötesi” dünyada, özellikle gençleri bağımlılık, yalnızlık ve obezite gibi riskler bekliyor.
Son günlerin en çok konuşulan ve merak edilen alanlarından biri olan metaverse’nin sanal konserlerden dijital oyunlara kadar çok geniş bir yelpazede seçenekler sunduğunu belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bu alanda hazırlık yapmanın ve olası risklere karşı önlem almanın önemine işaret ediyor.
Sanal bir evren oluşturuluyor
Metaverse’nin şu anda çok cazip hale geldiğini, herkesin son dönemde oradan arsa almaya başladığını ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Sanal bir evren oluşturuluyor. Evren ötesi anlamında kullanılması şuradan kaynaklanıyor:
Şu an fiziksel gerçeklik yani fiziksel dünya, yaşadığımız dünya var. Şimdi de bir sanal gerçeklik oluşturuldu. Üçüncüsü, bilim kurgu. Bilim kurgu oyunlar var. Bu oyunların şu anda 350 milyon oynayıcısı var.
Bu oyunlar o üç teknolojiyi birleştiriyor ve bir şekilde sanal bir cennet sunuyor. Herkes kendi cennetine bilim kurgu çevresinde yazabilecek, oluşturabilecek, kendi holografik avatarını 3D olarak oluşturacak ve bu avatarın içerisinde avatar arkadaşıyla o evrene girecek, orada sokaklarda dolaşacak, oyunlara girecek. Oradan çıktıktan sonra avatar arkadaşıyla restorana gidecek, yemek yiyecek. Tabii bunların hepsi tamamen sanal gerçeklik içerisinde olacak.” diye konuştu.
Gerçek dünya ötekileştiriliyor
Facebook’un bu alanda 10 milyar dolarlık yatırım yaptığını açıkladığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu yatırım işin ciddiyetini de gösteriyor. 10 bin kişiyi işe alacak fakat ilginç olan sadece Avrupa Birliği üyelerinden işe alacak. Yani dünyada yeni bir hakimiyet alanı doğdu. Sadece Avrupa Birliği’nden çalışan alınması, dünyayı ötekileştiren bir şey olduğunu da ortaya koyuyor. Elitist ve oryantalist zihniyetin aynen burada yansıdığını görüyoruz. Sanal dünyada bile hemen bir ayrımcılıkla başladılar.” dedi.
Oysa Silikon Vadisi’nin üçte ikisinin yabancı, çoğunluğun da Hindistan ve Asyalı olduğunu ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu durum, şu anda dünyada yeni bir kutuplaşmanın işaretidir. Yani böyle sanal bir dünyada, ticari bir ortamda dünyadan müşteri bulacak ama mülkiyet sahibi beyaz Amerikalılar olacak. Burada beyaz ırkçılığını görüyoruz.” dedi.
Rızaya dayalı bir emperyalizm var
Metaverse gibi yeni alanlara karşı çıkmak yerine bu dünyanın daha adil olabilmesi için kafa yorulması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Şu anda gönüllü bir emperyalizm var. Yani buna rızaya dayalı emperyalizm deniliyor. İnsanların rızasını alıyorlar ve gönüllü olarak sömürülüyor. Buna dikkat etmek gerekiyor.” dedi. Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sanal bir gerçeklik içerisinde insanlara sahte bir cennet de sunulmuş olabileceğini belirterek dikkatli olunması uyarısında bulundu.
Yuval Noah Harari haklı çıktı
2018 yılında Davos Zirvesi’nde insanlığa yakın gelecekte yaşanacak veri merkezli distopyaya dikkat çekerek dijital diktatörlüğe gidildiği uyarısında bulunan tarihçi ve yazar Yuval Noah Harari’nin çok haklı olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Şu anda internetin zirve noktasındayız. İnternetin, dijital gerçekliğin kullanıldığı bir ortam güzel bir şey. Bu aynı zamanda bilimsel ve kaçınılmaz bir şey. Onun için şu anda böyle bir durumda dünyanın geri kalanı muhakkak birleşmesi lazım. Sadece 10 bin kişi alınacak ve onlar da Avrupa Birliği üyesi. Ne demek bu, ciddi bir şekilde dünyada kutuplaşma başlıyor demektir.” dedi.
Metaverse ile ilgili önlemler alınması gerekiyor
Bu kutuplaşma tehlikesine karşı önlem alınması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Burada bizim bu teknolojiyle ilgili hızla AR-GE’ye yönelmemiz lazım. Savunmaya yatırım yapalım elbette ama bundan daha büyük güvenlik sorunu olmaz. Savunma sanayisinde çalışan gençler yurt dışına gidiyorlar, kaçıyorlar. Bunun için böyle bir platforma ve bunun alternatifine de yatırım yapmak gerekiyor. Türkiye’nin gerekiyorsa bunlar ile ilgili dünyadaki süper güçler ile birleşerek böyle bir platform yapılması lazım. Aslında bu hiç de zor değil, zaten çalışan süper gençler var, onları burada tutabilsek birçok şeyi başarmış oluruz.” dedi.
Kötü davranışlara karşı da önlem alınmalı
Sanal evrende kötülüklerin de yer bulabileceğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsanda hırs oldukça, aç gözlülük oldukça, doyumsuzluk oldukça kötülük bitmez. İnsanda kötü bir parça var, bu kötü parça orada da kendini gösterecektir. Ama böyle durumda biz gerçeklerden kopmayalım. Batı medeniyetinin bir hastalığı var, zevkçilik hastalığı, hedonizm. Bu hedonizmi yaşam amacı olarak görüyorlar. Bu hedonizmin yeni bir versiyonu. Gençler özellikle birçok şeyi kolay elde ettikleri için büyük risk grubundalar.” uyarısında bulundu.
Oyun bağımlılığını tetikliyor
Metaverse denilen evrende arsa satın almadan oyunlara kadar pek çok farklı seçenek bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bu durumun oyun bağımlılığıyla ilgili yeni riskler barındırdığına dikkat çekti. Tarhan, “Böyle bir dünyaya doğru gidiyoruz. Bu işin içerisinde büyük oyun şirketleri var. Gençlerin oyun bağımlılığından biz çok çekiyoruz, gençlerde okul reddi gibi sorunlar var. Böyle bir durumda oyun bağımlılığının yeni bir alanı ortaya çıkıyor. Bu sanal dünyada alışverişler kripto paralar ve bitcoinlerle olacak.” dedi.
Metaverse’in amacı sadece eğlence olmamalı
Oluşan bu yeni evrenle ilgili mutlaka önlem alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu sanal dünyada eğlenirken aynı zamanda bir ayağımızla gerçeklikte olacağız. Hayal dünyasının ve bilim kurgunun güzel bir versiyonu ama bunu insanlık yararına nasıl kullanmamız gerekiyor? Bunu düşünmek lazım. Bu hayata sadece eğlence için gelinmemiş. Hayatın amacı sadece yaşamak, yemek, içmek, üremek değil ki. O zaman ilkel canlılarla aynı oluyoruz biz. İnsanı ayıran; amaç, ölümü, ölümden sonra gerçekliği, hayatı düşünmek. Sadece dünyasal düşünmek insanı mutlu edemez. Metaverse insanın mutluluğuna hizmet edemez.” dedi.
Gençlerin amaç, anlam ihtiyacı giderilmeli…
Evren ötesi dünyada en çok gençlerin risk altında olabileceği uyarısında bulunan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Gençler burada risk grubunda çünkü gençlik, ciddi bir şekilde dijital bir nesil. Dijital nesil olduğu için onu anlayamıyoruz. Dijital nesil özgürlük düşkünü, özgürlük istiyor. Geleneksel yöntemlerimiz ve itaat kültürünün kötü sonuçlarını görmeye başladık. Gençlerde intihar salgınını görmeye başladık. Bizdeki intihar salgını, Kuzey Avrupa’dan farklı. Bizde itaat kültürünün alışkanlıklarıyla çocuğumuz emredersin desin, sormasın düşünmesin itaat etsin istiyoruz. Halbuki gençlik sorup, düşünüp, ikna olursa itaat ediyor. Gençleri ikna etmeden iyiyi, doğruyu, güzeli öğretemeyiz. Onlara gerekçeleriyle anlatmamız lazım. Gençlerin en büyük sorunu şu anda amaç eksikliği zaten. Hayatta emek verilecek, yorulacak, çile çekecek amaçları olmadığı için gençler, kendilerine ne gösterilirse onun arkasından gitmeye yatkınlar. Gençlerin amaç, anlam ihtiyacını gidermedikçe hakikati bulması ve planlayabilmesi zor.” dedi.
İnsanlığı yalnızlık ve obezite bekliyor
Metaversenin iyi amaçlarla kullanılırsa hayatı kolaylaştırabileceğini, iş ve ekonomi hayatını hızlandıracağını kaydeden Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Sosyal hareketliliği arttıramaz ama dijital hareketliliği arttırabilir. İnsan daha obez olacak çünkü her şeyi hayal dünyasında halledebilir. İnsanlar daha yalnız olacak. Yalnızlık bekliyor, obezite bekliyor insanlığı. Buna bağlı olarak birçok yeni hastalık türleri ortaya çıkacak. Bütün bunları artılarıyla, eksileriyle ele almak çok önemli. Avrupa, Amerika projesine karşı uyanık olmalıyız. Sanal gerçeklik şu anda tedavilerde kullanılıyor. Teknoloji iyi amaçlarla kullanılırsa iyiye, kötü amaçla kullanılırsa kötüye hizmet eder. Teknolojiye karşı olmak yerine onu ideallerimize uygun nasıl kullanırız diye düşünmek gerekiyor.” dedi.
